وبلاگ تخصصی دانشجویان بهداشت محیط

نرم افزار

 EPANET

 

 

 

- ايجاد پروژه :

 - برای شروع Epanet را احضار کنيد يا اگر برنامه هم اکنون در حال اجرا است، بمنظور ايجاد يک پروژه جديد، گزينه      New << File را از نوارمنو انتخاب کنيد.

 - حال براي تنظيم واحد ها وتنظيم پيش فرض Defults << Projects را انتخاب نمائيد. براي اينکه Epanet در حين افزودن اشياي جديد به شبکه ، بطور خودکار برچسب آنها را با اعداد متوالي شروع شونده از 1 تعيين کنيد ، از اين فرم گفتگو استفاده خواهيم نمود . بر روي صفحه Lables ID فرم، تمام فيلد هاي Prefix ID يا مقدار Inereament ID را برابر 1 قرار دهيد.

 

در قسمت Properties خصوصيات هيدروليکي اشيا مختلف مورد نياز در تحليل شبکه بصورت پيش فرض تعيين گرديده اند. مقادير پيش فرض را مي توان با توجه به ابعاد شبکه و خصوصيات آن تغيير داد.

توصيه مي شود مقادير پيش فرض مساوي صفر قرار داده شوند تا در شبکه هاي بزرگ و حجيم در صورتي که براي يک شي ، ويژگي اي از آن مشخص نگرديده بود پس از Run ،برنامه بطور خودکار پيغام بدهد که چه ويژگي، از کدام شي، مشخص نگرديده است.

 - سپس صفحه  Hydraulics فرم را انتخاب و گزينه Flow units را براي انتخاب واحد ها انتخاب مي کنيم.

GPM ( گالن بر دقيقه) با اين انتخاب ، سيستم آحاد انگليسي براي کليه کميت هاي ديگر برگزيده خواهد شد.

LPS (ليتر بر ثانيه ) با اين انتخاب، سيستم آحاد متريک ( SI ) براي کميت هاي ديگر برگزيده خواهد شد.

- همچنين رابطه هيزن- ويليامز ( W - H ) را بعنوان رابطه افت اصطکاک انتخاب کنيد. اگر شما مي خواهيد که اين گزينه ها براي کليه پروژه هاي بعدي ذخيره شوند ، قبل از پذيرش آنها توسط کليک کردن بر روي دکمه ok ، بر روي کادر Save در پائين فرم ،چک (     ) بزنيد.

در اين مرحله برخي از گزينه هاي نمايش نقشه را انتخاب خواهيم نمود به گونه اي که در حين افزودن اشيا به نقشه ، بر چسب هاي ID و نماد هاي نمايشي آنها را بتوان مشاهده نمود. گزينه Options << View را براي احضار فرم گفتگوي Map options انتخاب کنيد، حال گزينه مورد نظر انتخاب کنيد. (انتخاب شده در شکل )

در انتها قبل از ترسيم شبکه ، بايد از قابل قبول بودن تنظيمات مقياس نقشه اطمينان حاصل کنيم. براي احضار فرم گفتگوي

  Map options، گزينه Dimenssions << View را انتخاب کنيد.

 

 

 

2 - ترسيم شبکه

دکمه هاي نوار ابزار نقشه شامل موارد زير مي باشند :

: Junction  گره هاي انشعابي شبکه را نشان مي دهند. ( کليه نقاطي که در آن ها دبي تغيير مي کند.)

Reservoirs  : اين دکمه مخازن تامين آب در شبکه را مدل مي کند. 

Tanks  : اين دکمه براي مدل کردن برج هاي تأمين آب يا تأمين فشار، مورد استفاده قرار مي گيرد. 

Pipes : براي رسم لوله هاي بين گره ها شامل انشعابات مخازن وغيره مي باشد.

Pumps : براي مدل کردن پمپ در شبکه بين گره ها مي باشد.

Valves : براي مدل کردن انواع شير از قبيل شير فشار شکن، کاهش فشار، کنترل جريان ، گلوگاهي و همه منظوره ميباشد.

Label : دکمه متن بوده که براي اضافه کردن بر چسب (نام)خاص مخازن، پمپ و غيره به کار ميرود.

 Object : دکمه براي خارج شدن از حالت ترسيم و باز گشت به حالت انتخاب شئ.

 Select Vertex : با انتخاب اين گزينه نقشه در حالت انتخاب گره مياني قرار مي گيرد. پس مي توان با کليک کردن بر روي يک نقطه مياني ازشئ مورد نظر آن را انتخاب و سپس با پائين نگه داشتن دکمه سمت چپ ماوس آن را به موقعيت جديدش انتقال داد .

Zoom In  : با کليک بر روي اين دکمه ميتوان جهت بزرگ نمايي نقشه استفاده نمود.

Zoom Out  : با کليک بر روي اين دکمه مي توان جهت کوچک نمايي نقشه استفاده نمود.

: Pan براي جابجا کردن نقشه در سراسر پنجره نقشه بر روي اين دکمه کليک کنيد. با پائين نگه داشتن دکمه سمت چپ موس بر روي نقطه اي در نقشه، موس را در جهتي که مي خواهيد نقشه جا بجا کنيد بکشانيد ، سپس دکمه موس را رها کنيد.

 Select Region : با کليک بر روي اين دکمه مي توان يک ناحيه را بر روي نقشه انتخاب نمود.

 Full Extent : نقشه را در اندازه کامل ترسيم مي کند .

 

3- تعيين ويژگي هاي اشيا :

همانگونه که گفته شد، در حين افزودن اشيا به مدل ، يک سري پيش فرض از ويژگي ها (مشخصات اشيا) به آنها اختصاص داده مي شود. براي تعيين يا تغيير دادن مقدار يک ويژگي خاص براي يک شئ ، ابتدا بايد آن شئ را در ويرايشگر ويژگي       (property editor ) انتخاب کرد.

 براي به نمايش در آوردن ويرايشگر ويژگي مي توان يکي از موارد زير را انتخاب نمود:

- بر روي شئ در نقشه دو بار کليک کنيد.

- دکمه سمت راست موس را بر روي شئ کليک کرده و گزينه ( properties ) را از منوي گشودني که آشکار شده است انتخاب کنيد.

- شئ را از صفحه Data پنجره مرورگر انتخاب کرده و سپس بر روي دکمه ويرايش مرورگر( Edit )  کليک کنيد.

توجه : تا زماني که تمرکز بر روي ويرايشگر ويژگي قرار دارد ، شما مي توانيد با فشار دادن کليد ₁F توضيح کاملي در رابطه با هريک از ويژگي هاي فهرست شده در آن مشا هده کنيد.

 

ويرايش گروهي از اشيا

-        ناحيه اي از نقشه که شامل گروه اشياي مورد نظر جهت تغييرات مي باشد را انتخاب کنيد.

-        Edit >> Group Edit  را از نوار منو انتخاب نمائيد.

-        آنچه که مي خواهيد ويرايش کنيد را از فرم گفتگوي Group Edit که در شکل صفحه بعد نشان داده شده است،تعريف کنيد.

1.    در قسمت For all يک گروه از اشيا (انشعابات يا لوله ها) را براي ويرايش انتخاب کنيد.

2.    اگر مي خواهيد که يک فيلتر که اشياي انتخابي براي ويرايش را محدود خواهد نمود،در نظر گرفته شود،کادر "With" را چک بزنيد.سپس به ترتيب در جاهاي مربوطه يک ويژگي،يک رابطه و يک مقدار که فيلتر را تعريف مي کنند،انتخاب نمائيد.مثلاً "With Diameter below12 ".

3.    حال نوع تغيير اعمالي را بايد انتخاب نمائيد.گزينه Replace ويژگي که بايد تغيير کند را با مقدار جديد جايگزين مي نمايد،Multiply مقادير قبلي ويژگي را در مقدار جديد ضرب مي نمايد و گزينه Add To مقادير قبلي را با مقدار جديد جمع مي نمايد.

4.    ويژگي که بايد تغيير کند را انتخاب نمائيد.

5.    مقدار جديد را وارد کنيد.

6.    براي پذيرش ويرايش گروه،بر روي دگمه Ok کليک کنيد.

4- مولفه هاي فيزيکي:

همان طوري که گفته شد، در حين افزودن اشيا به پروژه، يک سري پيش فرض از ويژگي ها با آنها اختصاص داده مي شود که براي تغيير دادن آنها بايد آن شئ را در ويرايشگر ويژگي انتخاب نمود.

ويژگي هاي ضروري براي هر شي، که بايد مشخص شوند يا تغيير داده شوند ، عبارتند از:

- انشعابات:

 - تراز ارتفاعي ( Elevation )

 - مقدار دبي خروجي يا مصرف پايه (Base Demand )

 - مخازن:

 - تراز ارتفاع کل آب در مخزن (Total head )

- تانک ها:

 - تراز ارتفاعي(تراز کف تانک))  Elevation (

 - تراز اوليه سطح آب نسبت به تراز کف تانک در آغاز شبيه سازي ( Initial level )

 - تراز حداقل مجاز آب در تانک، که ثابت مي ماند (Minimum level )

 - تراز حداکثر مجاز آب در تانک، که مقدار آن ثابت نگه داشته خواهد شد) Maximum level (

 - قطر تانک ( Diameter )

- لوله ها:

 - قطر  _(mm)  Diameter

 - طول _(m)  Length

 - ضريب زبري ( بدون بعد ) Roughness

ويژگي هاي ضروري جهت انجام محاسبت در پنجره ويرايشگر ويژگي ستاره دار (*) مي باشند.

- پمپ

پمپ ها رابط هايي هستند که باعث انتقال انرژي به سيال مي شوند. يک پمپ توسط منحني پمپ که نشان دهنده ترکيب بارها و دبي هايي که پمپ مي تواند ايجاد کند، معرفي مي گردند.

منحني پمپ

Head ارتفاع آبدهي پمپ بوده و بر روي محور y منحني بر حسب متر ترسيم مي شود. دبي جريان، بر روي محور x منحني و برحسب واحد دبي ترسيم مي شود . در يک منحني پمپ صحيح ،کاهش بار بايد متناظر با افزايش دبي باشد.

يک منحني پمپ مي تواند تک نقطه اي ، سه نقطه اي و چند نقطه اي باشد.

ايجاد يک منحني پمپ

از صفحه Date پنجره مرورگر ، گزينه curves را از کادر فهرست کشويي انتخاب کرده وسپس بر روي دکمه افزايش  کليک کنيد. فرم گفتگوي Curve Editor باز مي شود . در قسمت

Curve ID ، نام منحني پمپ را وارد کنيد. در قسمت Curve Type ، گزينه Pump را انتخاب کنيد.

سپس در ستون هاي Flow دبي و در ستون Head ارتفاع متناظر آن را وارد کنيد. از دکمه save براي ذخيره نمودن اين منحني براي ساير مدل ها و پمپ هاي ديگر مي توان استفاده کرد و با کليک بر روي دکمه load مي توان از منحني هاي پمپ موجود از قبل، استفاده کرد. در پايان بر روي دکمه OK کليک کنيد.

براي وارد کردن منحني پمپ در پنجره ويرايشگر ويژگي پمپ مدل شده در شبکه در فيلد Pump Curve نام منحني پمپ (Curve ID) را وارد کنيد.

مشاهده نتايج

روش هاي مختلفي براي مشاهده نتايج تحليل و نيز داده هاي ورودي اصلي شبکه وجود دارد. اين روش ها شامل نماهاي مختلف نقشه ، نمودار ها، جداول و گزارشات ويژه مي باشد.

1- مشاهده نتايج بر روي نقشه

در اين روش از مرورگر نقشه که از طريق برگه Map در پنجره مرورگر قابل دسترسي است، استفاده مي شود. اين مرورگر پارامتر هاي مختلف گره ها و رابطه ها که بصورت کد بندي رنگي بر روي نقشه شبکه نمايش داده مي شود را انتخاب مي کند.

در قسمت Nodes مي توان يک متغيير گره را براي نمايش انتخاب کرد که اين متغيير ها عبارتند از:

ارتفاع گره ( Elevation ) ، مصرف متوسط ( Demand ) ، هد آب ( Head ) وفشار آب در گره(Pressure )

در قسمت Links مي توان يک متغيير رابط را براي نمايش انتخاب کرد که اين متغيير ها عبارتند از:

طول ( Length ) ،قطر ( Diameter ) ، زبري لوله ( Roughness ) ،دبي ( Flow )، افت هد در واحد طول Unit Headloss

 

- بر چسب هاي ID و مقادير پارامتر نمايشي را مي توان در کنار کليه گره ها و يا رابط ها ، با انتخاب گزينه هاي مربوطه در صفحه Notation از فرم گفتگوي Map options >> Options >> View را مشاهده نمود.

2-  مشاهده نتايج با جدول

EPANET  به شما امکان مشاهده داده ها و نتايج تحليل پروژه را با فرمت جدولي مي دهد. جداول را مي توان چاپ کرد ، به تخته رسم Windows کپي نمود يا در يک فايل ذخيره کرد.

براي ايجاد يک جدول :

1-  Report >>Table را انتخاب کرده يا برروي دکمه در نوار ابزار استاندارد کليک کنيد.

2-  از فرم گفتگوي Table selection که آشگار شده است، موارد زير را انتخاب کنيد:

2-1( نوع جدول (Type )

 - کليه گره هاي شبکه در يک پريود زماني مشخص Network Nodes 

 - کليه رابط هاي شبکه در يک پريود زماني مشخص Network Links

2-2( انتخاب ستون ها ( Columns )

صفحه Columns فرم گفتگوي Table selection پارامترهاي که در ستون هاي جدول نمايش داده مي شود را انتخاب       مي کند:

-بر روي کادر چک واقع در کنار نام هر پارامتري که مي خواهيد به جدول بيافزائيد ،کليک کنيد يا اگر آن آيتم هم اکنون انتخاب شده است، بر روي کادر آن کليک کرده تا انتخاب منتفي شود.

 -براي مرتب کردن يک جدول نسبت به مقادير يک پارامتر خاص ، ابتدا آن پارامتر را از فهرست انتخاب نموده وعلامت چک را از کادر Sorted By در پائين فرم حذف کنيد.

2-3( اعمال فيلتر ( Filters )

صفحه Filters فرم گفتگوي Table selection براي اعمال شرايط خاص جهت انتخاب اشيايي که در جدول نمايش داده مي شوند، مورد استفاده قرار مي گيرد.

 براي اعمال فيلتر به مندرجات يک جدول:

 - از کنترل هاي واقع در بالاي صفحه براي ايجاد يک شرط ( نظير فشار کمتر از 20) استفاده نمائيد.

- براي اضافه نمودن اين شرط به فهرست ، بر روي دکمه Add  کليک کنيد.

- براي حذف يک شرط انتخابي از فهرست بر روي دکمه Delete  کليک کنيد.

در صورتي که بخواهيم مي توان چند شرط را به طور همزمان براي يک فيلتر اعمال کرد.

 

3-گزارش کامل

هنگامي که آيکون  در بخش وضعيت اجرا در نوار ابزار وضعيت پديدار شود ، با انتخاب گزينه Full از منوي Report ، مي توان يک گزارش از نتايج محاسباتي براي کليه گره ها ، رابط ها و پريود هاي زماني را در يک فايل ذخيره نمود. اين گزارش را مي توان مشاهده کرد و يا با استفاده از يک ويرايشگر متني يا يک واژه پرداز در محيط خارج از EPANET چاپ نمود ، شامل اطلاعات زير مي باشد:

_ عنوان و يادداشت هاي پروژه

_جدول گره هاي انتهايي ، طول و قطر هر رابط

_ جدول آمار مصرف انرژي براي هر پمپ

_ يک زوج جدول براي هر پريود زماني ، که در بر دارنده مقادير محاسباتي براي هر گره ( مصرف هد ، فشار و کيفيت) و براي هر رابط (دبي، سرعت، افت اصطکاک)