وبلاگ تخصصی دانشجویان بهداشت محیط

تعريف: زباله و پسماند به مواد زائد حاصل از فعاليت هاي انسان و حيوان گفته مي شودكه معمولا جامد بوده و غير قابل استفاده ميباشند..

انواع زباله:

1- زباله هاي شهري : شامل دور ريز مواد  غذايي،  مواد جامدي مانند كارتن ،شيشه ،جعبه ، پلاستيك، نخاله هاي ساختماني و مواد حاصل   از جاروب كردن خيابان ها و معابر  ميباشند.

2- زباله هاي صنعتي: ناشي از فعاليت هاي صنعتي مثل كارخانجات رنگسازي ،چرمسازي، قوطي سازي و ... می باشند.

3- زباله هاي خطر ناك:  مواد زائد جامد يا مايعي هستند كه به علت غلظت ،كميت، يا كيفيت فيزيكي ، شيميايي و میکروبی ميتوانند باعث  بيماري و مرگ و میر شوند.از مشخصات اين گروه قابليت انفجار ، احتراق ،ایجاد سوختگي ،سرطانزايي و…. ميباشد.

4- زباله هاي بيمارستاني : شامل زباله هاي معمولي ، نسوج و بافت های زائد ؛ مواد زائد  شيميايي ، عفوني ، دارويي و راديو اكتيو وظروف و  وسايل مستعمل ميباشند.

خطرات ناشي از دفن غير  بهداشتي زباله:

تعداد باكتري‌هاي مختلف موجود در خاكروبه خيابان‌ها از 2 تا 40 ميليون در هر گرم برآورد شده است. اين باكتريها مي‌توانند  موجب بروز انواع  بيماري‌هاي خطرناک ازجمله وبا، تيفوس، كزاز و... شوند

زباله و راههاي انتشار بيماريها:

n       مگس:   انتشار امراضي همچون اسهال هاي عفوني ، تراخم ، حصبه ،وبا ، سل ، جذام ، طاعون و سياه زخم بوسيله مگس امكان پذير است وجمع آوري و دفن بهداشتي زباله تا حدود 60% در كاهش رشد و تكثير  مگس نقش دارد..

n       جوندگان:     بيماريهاي حاصل از موش ها از يك گاز گرفتگي ساده تا تب تيفوسی و طاعون متفاوت است .  جمع آوري و دفن بهداشتي زباله تا حدود  40% در كاهش  رشد و تكثير جوندگان از جمله موش نقش  دارد.

n       آلودگي آب :  تخليه زباله در محيط  و تداخل آن با آب‌هاي سطحي اعم از جويبارها، رودخانه ها و ديگر آب‌هاي حاصل از بارندگي موجب انتشار آلودگي به نقاط مختلف ميشود .

n       آلودگي خاك : تركيب و تجزيه زباله هاي شهري در خاك طي ساليان دراز خطرات مهيبي را در منطقه بوجود مي آورد  و سلامت كليه موجودات زنده آن منطقه را مورد تهديد قرار ميدهد. 

n       آلودگي هوا : سوزاندن زباله ها موجب  توليد گاز هاي سمي و آلودگي هوا ميشود. 

n       شيرابه :  مايعي بد بو  به رنگ قهوه اي تيره و اسيدي  ميباشدكه  به سختي قابل تصفيه ميباشد .

·         شيرابه حاوي بسياري از باكتري هاست . (000/000/100در  يك ميلي گرم )

·         شدت آلودگي شيرابه حداقل 120 برابر فاضلاب خانگي است .

اهميت:                                                                                 

n       در كشور ما روزانه 50000 تن مواد زائد جا مد توليد ميشود.

n       يكي از اصول اساسي حفظ و بقاي زندگي سالم ،استفاده بهينه از مواهب الهي مانند اب،خاک ،هواو... وجلوگیری از آلودگي محيط زیست بوسیله  مواد زائد جامد ميباشد .

n       موضوع زباله با توجه به تاثیرات شدید آن بر مسائل بهداشتي و اقتصادي  جايگاه ويژه ومهمي را در علوم و فنون جديددارد.

n       70% زباله هاي خانگي مواد آلي قابل تبديل به كود آلي(كمپوست ) و 30% آنها قابل بازيافت مي باشندو10% غيرقابل استفاده اند.

n       اشاعه بيماري هاي عفوني از جمله كيست هيداتيك ، وبا ، سالك ، بيماريهاي پوستي و...از پيامد هاي ناگوار جمع آوري، حمل و دفن نامناسب زباله است .

وجود صدها نوع مواد سمي در زباله هاي شهري و انتشار آنها در آب ،هوا وغذاي ما، انواع سرطانهاو بيماري هاي قلبي و ....

بازيافت زباله :در كشور ما 20% زباله ها مانند كارتن ،پلاستيك ، شيشه و فلزات  قابل بازيافت  و 70% موادآنها قابل تبديل به كود آلي (كمپوست) می باشند.لذا اتخاذ روش باز يافت از مبداء يك تحول اساسي در مديريت مواد زائد جامدایجاد خواهد کرد.

تعريف : بازيافت به معني استفاده از مواد مصرف شده براي توليد و ساخت مجدد همان كالا يا كالاي قابل استفاده ديگر است مثل ساخت كاغذ تازه از كاغذ هاي باطله و غير قابل استفاده.

روش هاي بازيافت زباله :

الف ) تفكيك در مبدا ء : در منزل جدا سازي ميشو ند.              ب ) تفكيك در مقصد : به روش سنتي يا مكانيزه انجام ميشود .

بازيافت زباله سه فايده مهم براي محيط زيست دارد :

1-     صرفه جويي در مصرف منابع طبيعي        2-  صرفه جويي در مصرف انرژي         3-  نياز به فضاي كمتر براي دفن زباله

روش هاي صحيح جمع آوري، حمل و نقل و دفن بهداشتي زباله:

حدود 80% كل مخارج مديريت مواد زايد جامد مربوط به جمع آوري زباله است.

مراحل جمع آوري زباله :

1-     مرحله جمع آوري در منزل : بايد به نكات ذيل توجه شود :

·         از سطلهاي زباله درب دار ، قابل شستشو و با حجم مناسب استفاده کنیم .

·         از كيسه هاي زباله  مقاوم و مناسب  با حجم سطل استفاده کنیم.

·         ازنگهداري زباله به مدت طولاني خودداري نمائیم.

·         حتما زباله هارا در ساعات معين اعلام شده از طرف شهرداري بصورت كاملا بسته شده در سبد زباله قرار دهیم.

2-      مرحله بار گيري :        

·         در زمانهاي معين و بطور منظم انجام شود تا زباله ها انباشته نشوند.

·         خود رو ها داراي پوشش مناسب باشند تا از پراكندگي زباله و نشت شيرابه در معابر جلو گيري شود .

·         پس از تخليه  ،خود رو ها بايد بصورت بهداشتي شستشو شوند.

روش هاي دفع زباله :

n       سوزاندن : اين روش موثر ترين روش دفع زباله است و خاكستر باقيمانده عاري از مواد آلي و باكتري هاو از نظر بهداشتي مخاطره آميز نبوده و قابل دفن ميباشد .

n       كمپوست يا كود گياهي: در مقايسه با سوزاندن ارزان تر و اقتصادي تر ميباشد.

n       دفن بهداشتي زباله : يك روش موثر و ثابت شده براي دفع مواد زايد است و متداولترين روش در جهان است و شامل 4 مرحله زير ميباشد:

                1-ريختن زباله در يك وضع كنترل شده                                    2- پراكندگي و فشردن زباله در يك لايه نازك

                3- پوشاندن مواد با يك لايه خاك به ضخامت 20ساني متر        4- پوشش لايه  نهايي  به ضخامت 60 سانتي متر با خاك