وبلاگ تخصصی دانشجویان بهداشت محیط

1) هنگام راديوگرافي از باردار نبودن خانم هاي در سنين باروري اطمينان

حاصل آنيد.

2) براي حفظ گنادهاي بيمار (به ويژه آودآان) از حفاظ مناسب سرب دار

استفاده شود.

به همراه داشته باشد . لذا تدوين و اعمال مقررات، ضوابط، آيين نامه ها، دستورالعمل ها و استانداردهاي

بيستم فروردين ماه 1368 به تصويب مجلس شوراي اسلامي رسيده در اين قانون مسئوليت هاي

يونساز و غير يونساز مشخص شده است.

مخاطرات پرتوهاي يونساز و غير يونساز بطور خلاصه جهت استفاده بشرح ذيل مي باشد:

اشعه چيست:

است.

انواع اشعه: 1- اشعه يونساز 2- اشعه غير يونساز

-1 اشعه يونساز : پرتوهايي نظير اشعه ايكس و گاما هستند و پرتوهاي يونساز قادر به يونيزه آردن

ماده و نسوج هستند.

انساج حساس به پرتو : مغز استخوان – سلولهاي جنسي – بافت لنفاوي – مخاط دستگاه گوارش و

گلو- اپيدرم پوست – فوليكولهاي مو.

افراد در معرض خطر اشعه يونساز:آارآنان نيروگاههاي اتمي پرتوآاران راديولوژي ها ... هستند.

اثرات پرتوهاي يونساز:

- آسيب مراآز خونساز

- آسيب دستگاه گوارش

- آسيب دستگاه اعصاب مرآزي و عوارضي مثل آب مرواريد، سرطانهاي مختلف، آوتاه شدن عمر، ريزش

مو و غيره.

حفاظت در برابر اشعه يونساز:

رعايت موارد ايمني و بهداشتي و رعايت سه عامل:

- آاهش يافتن زمان پرتو گيري فرد

- ايجاد فاصله بين منبع توليد اشعه و فرد

- استفاده از حفاظ و صفحات جاذب پرتو آه عمدتاً سرب و بتون است.

انساج مقاوم به پرتو:

-2 اشعه غير يونساز:

اشعه ماوراء بنفش:

منابع توليد اشعه ماوراء بنفش:

منابع طبيعي مانند خورشيد و منابع مصنوعي نظير قوس الكتريكي، جوشكاري برق و ... است.

افراد در معرض خطر اشعه ماوراء بنفش:

رانندگي و آليه افرادي آه به اقتضاي شغل خود در زير آفتاب و فضاي باز آار مي آنند.

اثرات اشعه ماوراء بنفش:

شود.

اثر بر روي چشم، تابش اشعه ماوراء بنفش نظير نور خورشيد يا اشعه جوشكار و ... بر چشم باعث نور

ترسي، درد چشم و التهاب ملتحمه چشم مي شود.

اشعه مادون قرمز:

خورشيد و آليه اجسام ملتهب منبع توليد اشعه مادون قرمز هستند.

افراد در معرض خطر : آارگران ريخته گري، جوشكاري، آوره هاي آهنگري، صنايع شيشه و بلور سازي

آه از خود اشعه ساطع مي آنند هستند.

اثرات اشعه مادون قرمز: بيشترين اثر اشعه مادون قرمز بر چشم است. تاثير اشعه بر عدسي چشم

سبب بالا رفتن درجه حرارت نسج عدسي چشم مي شود و توليد آب مرواريد يا آاتاراآت مي آند. آب

است.

اثر بر پوست: از عوارض مهم پرتو مادون قرمز بر پوست ايجاد سوختگي و تيرگي پوست است.

پيشگيري از عوارض اشعه ماوراء بنفش و مادون قرمز:

- ايجاد فاصله بين منبع توليد اشعه و آارگر - محصور آردن و حاجب گردانيدن اطراف منبع اشعه –

مخصوص با لنز مرغوب، دستكش حفاظتي و پيشبند – پوشاندن قسمت هاي باز بدن آه در معرض

تماس با اشعه است – استفاده از آرمهاي مخصوص ضد آفتاب.

مقررات آلي:

حفاظت آارآنان پرتو آار و مردم با رعايت اصول پايه حفاظت در برابر اشعه بر اساس 3 اصل توجيه

پذيري، بهينه سازي و حدود دز بايد اطمينان حاصل شود.

توجيه پذيري:

آشكار باشد . بدين منظور متقاضي مجوز بايد اطلاعات و مدارك آافي مبني بر توجيه سود حاصل از انجام

فعاليت پرتوي در مقايسه با زيان هاي آن را تهيه و به واحد قانوني ارائه نمايد.

توجه: فعاليت هاي پرتوي زير در صورتي آه با افزايش مواد پرتو زا يا پرتو زا آردن محصولات همراه باشد

قابل توجيه نيست.

الف ) فعاليت هاي پرتوي در زمينه هاي مواد غذايي، آشاميدني و يا اجناس يا هر محصول مشابهي آه

بواسطه آن مواد پرتوزا بتوانن د از طريق تنفس، بلع و جذب پوستي يا استعمال وارد بدن انسان شوند .

بديهي است فعاليت هاي پرتويي موجه در پزشكي مستثني هستند.

ب ) فعاليت پرتوي در زمينه استفاده غير ضروري پرتوها و يا مواد پرتوزا در اجناس و محصولات نظير اسباب

بازي ها، جواهر يا زينت آلات و ...

ج ) ساير فعاليت هاي پرتويي آه بنا به تشخيص واحد قانوني توجيه پذير نباشد.

بهينه سازي:

الف ) پس از انتخاب روش تشخيصي مناسب بايد متد تصوير برداري، شكل آزمايش، فاآتورهاي تكنيكي

مورد استفاده بهينه گردد.

ب) دارنده پروانه بايد از دز تقريبي بيمار حاصل از آليه آزم ايش هايي آه با استفاده از اشعه ايكس آه در

مرآزش انجام مي شود اطلاع داشته باشد.

مي تواند پس از ارزيابي توجيه پذيري توسط (CT ج) آزمايش هاي با احتمال دز بالا براي بيمار (مانند

راديولوژيست براي هر بيمار انجام شود.

د) نياز به تكرار آزمايش هاي پرتو تشخيصي بر اثر دادن وضعيت دهي نامناسب به بيمار و يا عملكرد بد

تجهيزات بايد با رعايت موارد زير به حداقل برسد:

-1 اطمينان از آيفيت آموزش پرتوآاران و گذراندن آموزشهاي باز آموزي و اضافي در صورت نياز.

-2 اطمينان از اينكه آليه تجهيزات در همه زمان ها با ضوابط اين مدرك تطابق داشته باشد.

-3 اطمينان از اينكه آليه تجهيزات و امكانات جانبي آه مي توانند در نتيجه گيري مؤثر باشند مانند (آاست و

تقويت آننده، پروسسور و تاريكخانه، گريد) قسمتي از برنامه تضمين آيفيت باشند.

-4 دارنده پروانه از نقطه نظر حفاظت در برابر اشعه يك برنامه تضمين آيفيت مناسب با توجه به نوع

دستگاه اشعه ايكس به منظور ارتقاء آيفي خدمات براي آاهش آسيب ايجاد نمايد . برنامه تضمين آيفيت

بايد شامل ارزيابي دوره اي دز بيمار باشد . حفاظت و ا يمني بايد به گونه اي بهينه شود آه دز فردي با در

نظر گرفتن اهداف تشخيصي و درماني (هر چه آمتر موجه شدني) باشد.

حدود دز:

برابر اشعه آمتر باشد.

20 msv / year - آارآنان پرتو آار

1 msv / year - مردم عادي

6 msv / year 16 سالگي – - آار آموزان در سنين 18

مگر آنكه اين حضور الزامي باشد.

در غياب همراهان بيمار (به استثناي خانم هاي باردار ) استفاده از آارآنان غير پرتوآار براي آمك به بيمار

روش هايي بكار برده شود تا دز دريافتي آن آمينه شود (حداقل) بايد دقت نمود آه از يكي از آارآنان

هميشه استفاده نشود و خانم هاي باردار نيز هيچگاه نبايد اين نقش را به عهده گيرند.

حفاظت آارآنان پرتوآار:

(نكات مهم در مورد حفاظت آارآنان پرتوآار)

-1 ف قط افرادي آه حضور آنها براي آمك به بيمار ضروري است و يا براي مقاصد آموزشي بايد حضور

داشته باشند مي توانند در هنگام پرتودهي در اتاق حضور داشته باشند.

-2 حفاظ هاي متحرك يا قابل تنظيم يا ثابت بايد در محل حضور آارآنان در حين پرتودهي وجود داشته

باشد.

-3 بايد رو شهايي اتخاذ گردد تا اطمينان حاصل شود آه آهنگ دز در اتاق آنترل به گونه اي آنترل شده

گذاري اتاق آنترل امكان پذير است.

-1 هيچ شخصي نبايد بيمار، آاست فيلم و يا ساير وسايل تصويربرداري يا لامپ اشعه ايكس را در هنگام

باشد وجود نداشته باشد.

-2 نگه داشتن بيمار و آاست فيلم در هنگام پرتودهي بايد توسط همراه بيمار انجام شود در صورتيكه اين

خانم هاي باردار و افراد زير 18 سال نيز نبايد استفاده آرد.

-3 هر آسي آه در هنگام پرتودهي بيمار و يا آاست فيلم را نگه مي دارد بايد روپوش سربي بپوشد و

در مواقعي آه عملي است بايد از دستكش سربي نيز استفاده گردد . هيچ قسمتي از بدن اين افراد

« اگر احتمال مي دهيد آه حامله هستيد قبل از عكسبرداري پرتو آار را مطلع نمائيد »

منابع:

. • قانون حفاظت در برابر اشعه مصوب 1369

. • استاندارد هاي پايه حفاظت در برابر اشعه مصوب 1369

. • آئين نامه اجرايي قانون حفاظت در برابر اشعه مصوب 1369